In poldergebieden met brakke kwelzones worden traditionele stuwen gebruikt om de waterstanden in sloten en kanalen te reguleren. Deze gebieden vertonen vaak een gelaagdheid in zoutconcentraties langs de watergangen. Bij de instroom van brak grondwater stapelt zich op de bodem water op met een hoog zoutgehalte. Tegelijkertijd voert de waterloop ook zoet regenwater van de percelen af, dit zorgt voor gelaagdheid in het water, het zoete water drijft boven op het zoute water. De traditionele stuwen voeren dan ook eerst het zoete water af, waardoor het zoute water in het poldersysteem achterblijft. Een veelbelovende oplossing die wordt onderzocht is de Zoete Stuw. Deze innovatieve stuw zorgt ervoor dat juist het zoute water wordt afgevoerd en het zoete water in het poldersysteem blijft. Door het plaatsen van een nieuwe (zoete) stuw voor de huidige stuw, waarbij het water onder de stuw doorstroomt in plaats van de traditionele stuw waar het water eroverheen stroomt. Word het zoute water afgevoerd en het zoete water vastgehouden. Dit project voert het waterschap in samenwerking met het grenspark Groot-Saefthinge uitvoert in peilgebied paal in Oost Zeeuws-Vlaanderen. 

Met water drainerende sloten wordt in het kader van dit project gesproken over sloten die zoetwater onttrekken uit ondergrondse zoetwaterbellen. Dit zijn meestal relatief diepe en grote sloten. De sloot doorsnijdt als het ware de zoetwaterbel. Een sloot heeft als primaire functie om water af te voeren en te voorkomen dat gebieden overstromen. Hierdoor onttrekt een dergelijke sloot ook erg veel water uit een zoetwaterbel als deze hier doorheen loopt. Doordat de sloot eerst al het zoete water onttrekt komt na verloop van tijd het zoute grondwater omhoog en vormt als het waren een zoute kegel in de bel die ervoor zorgt dat de zoetwaterbel in volume afneemt. In Noordgouwe wordt een pilot proef opgestart met het bekleden van de slootbodem met een dikke laag klei. Er wordt onderzocht of deze maatregel werkt in het tegen gaan van de drainerende werking van de sloot.

Het project WIJ-Water heeft als doel om poldergebieden in Noord-West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen en Zeeland resistenter te maken tegen het veranderende klimaat. Het project is gericht op grensoverschrijdend waterbeheer en buffering van zoetwater in bestaande kanalen. Meer over dit project lees je hier.

Op dit moment stroomt zoet water vanuit het Bathse Spuikanaal via de Bathse Spuisluis naar de Westerschelde. Dat water heeft al een functie vervuld, namelijk het zoet- en op peil houden van het Volkerak-Zoommeer. Om een deel van dit water, in plaats van direct te spuien, in te zetten voor landbouw, natuur en andere opgaven in het gebied, doen Provincie Zeeland, ZLTO, Gemeente Reimerswaal, de Zeeuwse Milieufederatie en waterschap Scheldestromen onderzoek. Meer weten? Lees het artikel hier.

Het wordt steeds belangrijker om regenwater en zoet grondwater beter vast te houden, te bergen en op het juiste moment beschikbaar te maken. Er zijn verschillende maatregelen mogelijk. Welke maatregel kansrijk is, hangt sterk af van de lokale situatie: de bodemopbouw, grondwaterstand, aanwezigheid van zout grondwater en mogelijkheden voor aanvoer of infiltratie van zoet water. Kansenkaarten helpen bij een eerste verkenning. Ze laten zien waar maatregelen op basis van ondergrond en watersysteem technisch kansrijk kunnen zijn. Lees hier verder.

De Waterhouderij is een initiatief van agrariërs en bestaat uit zeven agrarische ondernemers die samenwerken op het gebied van waterbeheer. In goed overleg met het waterschap regelen zij zelf de waterhuishouding in kleinere sloten en op hun percelen. Het waterschap werkt mee door aangepast peilbeheer en levert kennis, tijd en geld om deze samenwerking te ondersteunen. De hoofdwatergangen blijven in beheer van het waterschap en in overleg worden hier hogere waterpeilen aangehouden dan normaal.

Het gebied van Tholen en Sint Philipsland is een van de weinige plekken in Zeeland waar zoet water wordt aangevoerd. Om zoet water uit het Volkerak Zoommeer in het gebied te krijgen, nemen we verschillende maatregelen. Deze maatregelen zorgen dat het zoete water via het bestaande watersysteem wordt verspreid.

De kosten voor deze maatregelen willen wij niet doorberekenen aan alle Zeeuwse belastingbetalers. Daarom betalen alleen agrariërs die gebruikmaken van deze zoetwatervoorziening een extra heffing.

De Go Fresh Drainstore is een proef om zoetwatervoorraden te bewaren en te benutten. Het doel is om een goede werkwijze te vinden voor specifieke omstandigheden, zoals:

• Het opslaan van zoet water onder een dikke laag klei.
• Het infiltreren van water uit peilgestuurde drainage via putten.

Met deze proef wordt nieuwe kennis verzameld over hoe zoet water in de bodem opgeslagen kan worden. Deze kennis kan worden toegepast in andere delen van Zeeland waar ook een dikke kleilaag aanwezig is.

Bij proefboerderij Rusthoeve in Colijnsplaat is onderzocht of subirrigatie via regelbare drainage kan worden gebruikt om grondwater actief aan te vullen. Door de putten te vullen met water en de afvoer naar de sloot te sluiten, werd getest of het water via de drains het grondwater bereikt.

De resultaten van deze proef zijn hier te vinden. Waterschap Scheldestromen was mede-opdrachtgever, maakte deel uit van de begeleidingsgroep en droeg bijna 50.000 euro bij aan de proef.

Gemeente Noord-Beveland, Provincie Zeeland, Waterschap Scheldestromen en twintig agrariërs uit Noord-Beveland zijn gestart met het project ‘Boeren meten water’. Het doel van het project is om het zoutgehalte in het oppervlaktewater in beeld te brengen. De agrariërs meten dit zelf het hele jaar door. Zo wordt er veel informatie verzameld over de verzilting in het oppervlaktewatersysteem, wat helpt om de kennis over zoet water op Noord-Beveland te vergroten.

Daarnaast hopen we dat de agrariërs meer inzicht krijgen in hoe ze een robuuste zoetwatersituatie kunnen creëren. Het project duurt twee jaar en is onderdeel van het Zeeuws Deltaplan Zoet Water. Gemeente Noord-Beveland is de opdrachtgever van het project, dat in totaal ongeveer 45.000 euro kostte. Waterschap Scheldestromen en de Provincie Zeeland dragen beide financieel bij.

Een groep van 20 boeren meet elke twee weken de EC-waarde (zoutgehalte) van het oppervlaktewater. De gegevens worden verzameld in een online dashboard en via een koppeling met het systeem van het waterschap openbaar gemaakt. Elke zes maanden is er een bijeenkomst voor het uitwisselen van kennis, ervaringen en resultaten. De boeren kiezen zelf de meetlocaties, in overleg met het waterschap. Het project loopt twee jaar en wordt begeleid door Acacia Water.

In de Reigerbergsche polder en Eerste Bathpolder kan bij droogte zoet water worden ingelaten vanuit het Volkerak Zoommeer. In de jaren ’80 en ’90 heeft het waterschap samen met agrariërs een inlaat en aanvoersysteem aangelegd. Het waterschap heeft het watersysteem hierop aangepast. De deelnemende agrariërs betalen elk jaar mee aan de aanleg en het onderhoud. Hierdoor kan het zoete water via de sloten worden verspreid in het gebied.

Dit onderzoek maakt deel uit van Living Lab Schouwen-Duiveland. Het onderzoekt hoe het watersysteem werkt: waar is het water zoet, waar is het zout, en hoe verandert dit door het weer.

Twintig agrariërs deden mee aan dit tweejarige project en voerden zelf metingen uit. Het project kostte in totaal €60.000. Waterschap Scheldestromen droeg €15.000 bij en stelde de kennis van medewerkers beschikbaar. Ook zorgden wij voor een applicatie waarin de meetgegevens werden geregistreerd en geanalyseerd.

Living Lab Schouwen-Duiveland is een innovatienetwerk dat met vernieuwende experimenten oplossingen zoekt voor grote uitdagingen, zoals een tekort aan zoet water en verzilting op Schouwen-Duiveland. Waterschap Scheldestromen werkt mee als partner binnen dit netwerk Living Lab Schouwen-Duiveland en  deelt kennis, ervaring en draagt bij met financiële ondersteuning.

Sinds 2017 heeft Zeeland een overzichtskaart die laat zien waar het grondwater zoet is en waar het zout is. Deze metingen werden uitgevoerd door een helikopter met een speciale ‘sigaar’. De informatie wordt bijvoorbeeld gebruikt voor het geven van vergunningen voor beregening of infiltratie.

Waterschap Scheldestromen doet mee in deze samenwerking door gegevens, kennis en geld beschikbaar te stellen. In 2025 wordt er een nieuwe meting uitgevoerd om de zoet-zoutverdeling in het grondwater te vergelijken met de situatie in 2017.

In de Zuidwestelijke Delta hebben de provincies Zuid-Holland, Noord-Brabant en Zeeland het initiatief genomen om drie zogenaamde broedplaatsen op te zetten. In Zeeland is de broedplaats ‘zoet water’ gepland op Schouwen-Duiveland.

Daar werken de provincie, de gemeente en het waterschap samen om de beschikbaarheid van zoet water in het gebied te verbeteren. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) draagt meer dan twee miljoen euro bij aan dit proces. Waterschap Scheldestromen combineert deze maatregelen met taken uit de Planvorming wateropgave, zodat het hele watersysteem in zijn geheel kan worden verbeterd.

Fruitteler Jan Rijk uit Ovezande heeft een nieuwe manier ontwikkeld om zoet water onder de grond op te slaan. In de winter gebruikt hij zoetwateroverschotten om de zoetwaterlenzen bij zijn percelen groter te maken.

In droge periodes gebruikt hij dit opgeslagen zoete water voor druppelirrigatie van zijn fruitbomen. Bekijk hier een fragment over het project Freshmaker, dat werd getoond tijdens het Deltacongres.

Waterschap Scheldestromen werkt samen met de Provincie Zeeland en andere partners aan een plan om vraag en aanbod van zoet water beter op elkaar af te stemmen. Het doel van het Deltaplan Zoet Water is om Zeeland beter te beschermen tegen tekorten aan zoet water.

Een belangrijk onderdeel van het Deltaplan Zoet Water is de kansenkaart. Deze kaart laat zien welke projecten er op dit moment al lopen. Bedrijven kunnen deze informatie gebruiken om hun werk en plannen te verbeteren.