Zoet en zout water in de Zeeuwse bodem – hoe zit dat?
De bodem van Zeeland bevat op veel plekken zout water. Dat komt doordat de zee in het verleden vaak vrij spel had in dit gebied. Als de zee zich terugtrok kon regenwater de bodem binnendringen. Daardoor zijn er op sommige plekken zoetwaterbellen ontstaan; plekken met zoet water midden in een zoute omgeving.
Of regenwater diep genoeg in de bodem kan doordringen om zo’n zoetwaterbel te vormen, hangt af van twee dingen: de hoogte van het land en de samenstelling van de ondergrond. In gebieden die onder zeeniveau liggen, zorgt regenwater meestal alleen voor een dunne zoete laag bovenin de bodem. Dieper in de grond blijft het water zout.
In de hoger gelegen duingebieden en zandige kreekruggen, zijn aanzienlijke volumes zoet water te vinden. Water beweegt veel minder snel door klei heen, zodat kleilagen vaak de begrenzingen vormen van zoetwaterbellen. Omdat veel land in Zeeland zo ongeveer op zeeniveau ligt, wisselen kwel- en infiltratie elkaar af. Daar komt de gevarieerde ondergrond bij, waardoor Zeeland een grillig zoet-zoutpatroon kent. Dit is in 2015 voor heel Zeeland nauwkeurig in beeld gebracht en wordt nu voor een deel van Zeeland opnieuw gedaan.
Waarom is deze informatie belangrijk?
In Zeeland zijn agrariërs sterk afhankelijk van regenwater voor hun watervoorziening. In droge perioden wordt het water in sloten zo goed mogelijk vastgehouden, maar dat is vaak niet voldoende. Door klimaatverandering worden droge periodes langer en komen ze vaker voor. Tegelijkertijd groeit de vraag naar zoet water, vooral in de landbouw.
Een duurzame oplossing is om zoet water op te slaan in de ondergrond, zodat het op een later moment weer gebruikt kan worden. Met behulp van een kaart is zichtbaar waar dit ondergrondse zoete water zich bevindt, en waar u zoet water het beste kunt opslaan. Deze informatie helpt agrariërs om slimme en duurzame keuzes te maken, bijvoorbeeld over welke gewassen passen bij hun situatie en hoe ze efficiënt omgaan met hun watervoorraad.
Overweegt u om grondwater te gaan onttrekken en/of infiltreren, houd er dan rekening mee dat hiervoor regels gelden en dat ook de samenstelling van de ondergrond van invloed is op de mogelijkheden. Kijk voor meer informatie over vergunningverlening op de pagina grondwater en voor informatie over de ondergrond op http://www.broloket.nl/.
Wilt u snel een beeld van de zoet-zoutverdeling op een bepaalde plaats? Dan kunt u gebruik maken van de beschikbare kaarten via een viewer. Wanneer u over geavanceerde bewerkingsprogramma's beschikt kunt u ook aan de slag met de meetdata, open data. De open databestanden kunt u hieronder downloaden. Als u vragen heeft of kansen ziet voor verdere toepassing, neem dan vooral contact met ons op.
Overige informatie over de ondergrond:
Samenwerking
In 2014-2015 is de Zeeuwse zoet-zoutkartering uitgevoerd in opdracht van Provincie Zeeland, met financiële steun van: Deltafonds, Evides, Rijkswaterstaat Zee & Delta, Vereniging Zeeuwse Gemeenten, Vlaams Nederlandse Scheldecommissie, Waterschap Scheldestromen en de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie. De uitvoering is verzorgd door BGR (Duitse Geologische Dienst, vergelijkbaar met TNO), Deltares en TNO. De kartering in 2025 is onderdeel van het landelijke project FRESHEM-NL: een landelijke samenwerking van zeven provincies, zeven waterschappen, vijf drinkwaterbedrijven en onderzoeksinstellingen Deltares en TNO met medefinanciering van het Deltraprogramma Zoetwater.
