Reactie op onderzoek STOWA: PFAS in afvalwater

26 okt 2021

De Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA) en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat hebben onderzoek laten doen naar de concentraties PFAS in het afvalwater van acht rioolwaterzuiveringen in Nederland. Uit het onderzoek komt naar voren dat PFAS wordt aangetroffen in het afvalwater dat de rioolwaterzuivering in komt, maar ook in het gezuiverde water dat de zuivering verlaat. Het onderzoek laat zien dat PFAS met biologische zuivering niet uit het water verwijderd wordt.

Wat zijn PFAS?

PFAS zijn chemische stoffen die geproduceerd worden in de industrie en een risico vormen voor de gezondheid van mens en milieu. Eenmaal in het milieu breken PFAS niet of nauwelijks af. Er lopen verschillende onderzoeken om de bronnen en routes van PFAS beter in beeld te krijgen en aan te kunnen pakken. Dit onderzoek bij de rioolwaterzuiveringen is er één van.

  1. Wat is er aangetroffen in het afvalwater op rioolwaterzuiveringen?
    Uit het onderzoek komt naar voren dat PFAS wordt aangetroffen in het afvalwater dat de rioolwaterzuivering in komt, maar ook in het gezuiverde water dat de zuivering verlaat. PFAS wordt met biologische zuivering niet uit het afvalwater verwijderd. Bij een rioolwaterzuivering komt huishoudelijk afvalwater binnen en soms ook industrieel afvalwater (afhankelijk van het gebied). 
     
  2. Wat vindt het waterschap daarvan?
    Als waterschap maken we ons zorgen over de aanwezigheid en verspreiding van PFAS in het milieu. ‘Aanpak bij de bron’ is tot nu toe de enige manier om PFAS aan te pakken. Dat betekent dat naar een oplossing gezocht moet worden waarbij geen PFAS bij de productie wordt gebruikt. Op die manier kan worden voorkomen dat de giftige stoffen in de (afval)waterketen terechtkomen. 

    Het laat wederom zien dat de rioolwaterzuivering een spiegel is van de maatschappij; bijna alle stoffen en virussen zijn terug te vinden in ons afvalwater. Dat geldt voor medicijnresten, recentelijke onderzoeken naar corona en nu de chemische stoffen PFAS. 
     
  3. Wat betekent dat voor het Zeeuwse rioolwater?
    Het onderzoek van STOWA geeft aanleiding voor ons om ook op korte termijn te laten onderzoeken of en in welke mate PFAS in het Zeeuwse afvalwater voorkomt. Hoe en bij welke zuiveringen we dit laten onderzoeken, bepalen we op basis van een toelichting op het STOWA rapport. Zodra we hier duidelijkheid over hebben, laten we dat weten.  

    Consequenties
    STOWA is opdrachtgever van het onderzoek en het RIVM kijkt naar de consequenties voor de gezondheid van de mens. In dit geval is het onderzoek naar rioolwater slechts een klein onderdeel van een overkoepelend probleem.  

    Binnen Zeeland werken verschillende overheden samen bij de aanpak van PFAS. Provincie Zeeland neemt hierin het voortouw. Dit onderzoek bij rioolwaterzuiveringen betreft slechts een onderdeel van de overkoepelende PFAS problematiek. Over de invloed van PFAS op bijvoorbeeld het buitenwater als Ooster- en Westerschelde of over eventuele gevolgen voor de volksgezondheid kunnen wij niet oordelen. Daar gaat het waterschap niet over. Dat heeft wel aandacht in de Zeeuwse samenwerking. 
     
  4. Wat kan het waterschap doen?
    De aanwezigheid van de chemische stoffen PFAS in de leefomgeving is een groot probleem. De aanwezigheid hiervan op de rioolwaterzuivering is slechts een onderdeel daarvan. Helaas kunnen we als waterschap hier weinig aan doen. Onze rioolwaterzuiveringen dienen als een soort doorgeefluik in de waterketen. De enige manier om PFAS aan te pakken is aanpak bij de bron, dus voordat het de rioolwaterzuiveringen heeft bereikt. Gelukkig wordt er landelijk en zelfs Europees aan gewerkt om dit probleem aan te pakken.